Lốp non là khoản lỗ âm thầm nhất của nghề chạy xe: tốn xăng hơn, lốp mòn nhanh hơn, và xe mất bám đúng lúc cần nhất. Mất hai phút mỗi tuần để kiểm tra là đủ.
Trả lời nhanh
Phổ biến với xe số và tay ga: lốp trước khoảng 2,0 kg/cm² (≈ 28 psi, 200 kPa), lốp sau khoảng 2,25 kg/cm² (≈ 32 psi, 225 kPa). Nhưng con số đúng cho xe bạn nằm ở tem dán trên xe hoặc sách hướng dẫn — đó mới là căn cứ, bảng tra chỉ là tham khảo.
Ba đơn vị, cùng một thứ
Mỗi tiệm nói một kiểu nên dễ loạn. Quy đổi cần nhớ: 1 kg/cm² = 14,22 psi.
| kg/cm² (cân) | psi | kPa | Thường dùng cho |
|---|---|---|---|
| 1,75 | ≈ 25 | ≈ 175 | Lốp trước một số xe tay ga bánh nhỏ |
| 2,00 | ≈ 28 | ≈ 200 | Lốp trước phổ biến |
| 2,25 | ≈ 32 | ≈ 225 | Lốp sau phổ biến |
Khi thợ hỏi "bơm mấy cân" thì họ đang hỏi kg/cm². Nói "hai cân trước, hai hai lăm sau" là đủ rõ.
Lốp sau luôn cao hơn lốp trước, vì nó gánh phần lớn trọng lượng người lái cộng khách.
Chở khách cả ngày thì bơm thế nào
Đây là câu hỏi riêng của nghề này, và cần nói thẳng: các bảng tra phổ biến không ghi thông số riêng cho trường hợp chở hai người.
Hai nguyên tắc chắc chắn đúng:
- Xem tem trên xe trước. Nhiều xe ghi sẵn hai mức — một cho đi một mình, một cho chở thêm người. Nếu có thì dùng đúng mức đó, hết chuyện.
- Không bao giờ vượt mức in trên thành lốp. Đó là giới hạn của chính cái lốp, cao hơn là nguy hiểm.
Nếu tem không ghi mức chở đôi, cách an toàn là giữ đúng mức khuyến nghị và kiểm tra thường xuyên hơn, chứ đừng tự nâng lên theo cảm tính.
Non hơi và quá hơi hại khác nhau
| Lốp non | Lốp quá căng | |
|---|---|---|
| Mòn ở đâu | Mòn hai mép, giữa còn tốt | Mòn lõm ở giữa, hai mép còn tốt |
| Xăng | Tốn hơn rõ rệt | Không đáng kể |
| Cảm giác lái | Nặng tay, vào cua thấy nhão | Nảy, xóc, dễ trượt trên đường ướt |
| Rủi ro lớn nhất | Nóng lốp, nổ lốp khi chạy dài | Mất bám khi phanh gấp |
Nhìn kiểu mòn là đoán được bạn đã bơm sai suốt mấy tháng qua. Mòn hai mép nghĩa là bạn đi lốp non quen rồi.
Lốp non còn làm máy phải kéo nặng hơn, nên nó ăn vào cùng một túi tiền với bài Tiết kiệm xăng khi chạy xe.
Khi nào phải thay lốp
Có ba căn cứ, cái nào đến trước thì theo cái đó:
1. Gai mòn tới vạch báo mòn
Mọi lốp đều có gờ nhỏ nằm trong rãnh gai, thường có dấu tam giác nhỏ ở thành lốp chỉ vào vị trí đó. Khi mặt lốp mòn bằng với gờ ấy là hết tuổi, không bàn thêm. Đây là cách kiểm tra chính xác nhất và không tốn gì.
2. Lốp quá tuổi dù còn gai
Cao su lão hoá theo thời gian. Lốp để lâu mà nứt chân chim ở thành lốp, sờ thấy cứng và khô, thì không còn bám dù gai vẫn sâu. Trên thành lốp có mã bốn số ghi tuần và năm sản xuất — ví dụ 2325 là tuần 23 năm 2025.
3. Hư hỏng không vá được
Phồng, nứt sâu, rách thành lốp, hoặc vá quá nhiều chỗ. Thành lốp phồng lên là thay ngay, không chạy cố.
Người chạy dịch vụ chạm mốc số 1 trước nhất, vì số km lên rất nhanh. Người chạy bán thời gian hay dính mốc số 2.
Lốp không săm có đáng không
Với người kiếm sống bằng xe thì điểm cộng lớn nhất không phải êm hay bám, mà là cách nó hỏng. Lốp có săm dính đinh thường xẹp nhanh; lốp không săm thường xì từ từ, cho bạn đủ thời gian tấp vào lề hoặc chạy tới tiệm gần nhất.
Giữa ca chạy, chênh lệch đó là chênh lệch giữa "mất 20 phút vá lốp" và "mất cả buổi chiều vì dắt bộ ở đoạn không có tiệm".
Đổi lại, lốp không săm cần vành phù hợp và chi phí cao hơn. Hỏi thợ xem xe bạn có lắp được không trước khi quyết.
Thói quen hai phút mỗi tuần
Kiểm tra lúc lốp nguội, nghĩa là trước khi ra khỏi nhà, không phải sau mười tiếng chạy — lốp nóng cho số cao hơn thực tế và bạn sẽ xả bớt hơi một cách sai lầm.
Một chiếc đồng hồ đo áp suất bỏ cốp rẻ hơn một lần thay lốp sớm. Gắn việc này vào buổi sáng cố định trong tuần, chung với lịch kiểm tra khác trong bài Lịch bảo dưỡng xe máy chạy dịch vụ.
Mùa mưa thì lốp mòn nguy hiểm hơn hẳn — xem Chạy xe mùa mưa.